Chúng tôi xin trình bày về phương pháp đào tạo kỹ sư do ASES (Asia Student Employment Support Center) nghiên cứu và triển khai.

 

​

 1. Bản chất của vấn đề nguồn nhân lực

 

Trong thực tiễn tiếp nhận lao động Việt Nam tại Nhật Bản, có thể nhận thấy rằng:

Mặc dù người lao động có khả năng thực hiện công việc theo hướng dẫn, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế như:

• Khó khăn trong việc tự đưa ra quyết định khi phát sinh vấn đề

• Chưa hiểu rõ mục đích và bản chất của công việc

• Thiếu khả năng phân tích nguyên nhân và đề xuất cải tiến

• Phụ thuộc vào chỉ thị từ cấp trên

Những hạn chế này không xuất phát từ năng lực cá nhân, mà chủ yếu do thiếu một hệ thống đào tạo về năng lực ra quyết định trong môi trường làm việc chuyên môn.

 

 

2. Sự khác biệt giữa “Người lao động” và “Kỹ sư”

 

Trong mô hình của ASES, sự khác biệt được xác định như sau:

Người lao động (Worker):

• Thực hiện công việc theo chỉ dẫn

• Tuân thủ quy trình có sẵn

• Ít hoặc không sử dụng năng lực ra quyết định

• Phụ thuộc vào hướng dẫn trong các tình huống phát sinh

Kỹ sư (Engineer):

• Tự đưa ra quyết định phù hợp với tình huống

• Có khả năng giải thích căn cứ của quyết định

• Phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp

• Tạo ra quy trình làm việc có tính tái hiện

　↓

 Như vậy, sự khác biệt cốt lõi nằm ở việc có hay không sử dụng năng lực ra quyết định trong công việc.

 

3. Nguyên lý đào tạo của ASES

 

ASES xác định rằng:

　↓

Việc đào tạo kỹ sư không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà là phát triển năng lực ra quyết định.

Do đó, ASES triển khai một phương pháp đào tạo mang tính hệ thống, tập trung vào việc “hiển thị hóa – phân tích – cải thiện” quá trình tư duy và ra quyết định.

 

4. Phương pháp đào tạo cụ thể

 

Phương pháp của ASES được thực hiện thông qua chu trình lặp lại như sau:

 

(1) Ghi nhận quá trình ra quyết định (Decision Log)

Người học ghi lại:

• Lý do thực hiện hành động

• Căn cứ để đưa ra quyết định

• Các phương án có thể lựa chọn

　↓

Nhằm hiển thị hóa quá trình tư duy.

​

(2) Quan sát và phân tích

Người hướng dẫn tiến hành:

• Đánh giá tính hợp lý của quyết định

• Kiểm tra tính logic và khả năng tái hiện

• Xác định các điểm cần cải thiện

 

(3) Phản hồi

Cung cấp phản hồi cụ thể về:

• Cách nâng cao chất lượng quyết định

• Các góc nhìn chưa được xem xét

• Phương án tối ưu hơn

 

(4) Lặp lại và cải thiện

Quá trình trên được lặp lại liên tục theo chu trình:

　↓

 “Ghi nhận → Quan sát → Phản hồi → Cải thiện”

 

5. Hiệu quả của phương pháp

 

Thông qua phương pháp này:

• Người lao động chuyển từ trạng thái “làm theo chỉ dẫn” sang “tự chủ trong công việc”

• Nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống chưa từng gặp

• Hình thành năng lực cải tiến và tối ưu hóa công việc

• Từng bước phát triển thành kỹ sư có năng lực thực tiễn

 

6. Kết luận

 

Phương pháp đào tạo của ASES không chỉ nhằm nâng cao kỹ năng thực hiện công việc, mà hướng tới:

　↓

 Xây dựng năng lực ra quyết định như một nền tảng cốt lõi để phát triển kỹ sư

Đây là một cách tiếp cận mang tính hệ thống, có khả năng tái hiện và phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hợp tác Việt Nam – Nhật Bản.